تبلیغات
::: پرتیکان ::: - ارگ جهان نما - اصفهان - (1)

ارگ جهان نما - اصفهان - (1)

شنبه 15 اردیبهشت 1386 , توسط احمدرضا سلیمانی

قبل از انقلاب اسلامی

 

در دوران صفویه عمارتی با نام جهان نما در مکان کنونی ارگ جهان نما احداث گردیده بود که نقل شده خاندان صفوی برای رویت مناظر اصفهان از آن استفاده می جستند . تاورنیه در وصف این عمارت می نویسد :

در ابتدای چهارباغ که وصل به عمارت سلطنتی است کوشکی دو طبقه بنا شده....و از بالا و پایین پنجره های زیادی دارد که از چوب ولی بسیار قشنگ نجاری کرده اند فقط شاه و خانواده اش می توانند از آنجا داخل خیابان شوند . مردم دیگر که از شهر برون می روند باید از یک دروازه که در جنب آن کوشک است خارج شوند .

این عمارت تا دومین دوره حکومت ضل السلطان در زمان سلطنت قاجار نیز بر پا بوده و از آن به بعد رو به ویرانی گذاشته و دیگر در زمان معاصر اثری از آن بر جای نمانده بود.

پس از ویرانی کامل عمارت جهان نما در اواخر دوره قاجار حاج محمد حسین کازرونی در همان محل که دیگر متعلق به خاندان حاج رسولیها بود بنایی از خشت و گل بر پا نمود تا مکانی برای تجمع کسبه و تجار گردد.

بازاریان اصفهان از سرای کازرونی استقبال چندانی نکرده و پس از مدتها بلا استفاده ماندن این مکان توسط اداره تجدید دخانیات اجاره گردید و از آن به بعد این محل به نام سرای تجدید خوانده می شد.

پس از اداره دخانیات آن سرا به اجاره کارگاه های صنایع دستی در آمد . خاندان کازرونی نیز که دیگر توان و اقتدار سابق را نداشتند آن سرا را به حال خود رها کرده و به تردید سرای تجدید رو به ویرانی نهاد و کسبه نیز به دلخواه خود صورت اولیه آن سرا را به کلی تغییر دادند.

در سال ۱۳۳۷ که برای اولین بار شهرسازی اصفهان مورد مطالعه علمی قرار گرفت و سه طرح جامع و دو طرح تفصیلی برای شهر توسط مشاوران کوکس تهیه شد در هر کدام از این طرح ها  به محدوده دروازه دولت و چهارباغ به مثابه یک مرکز شهر فعال - پویا و زنده نگریسته شده است .

در تاریخ ۶/۹/۱۳۴۷ صورت مجلسی در شهرداری تنظیم گردید که در آن ضرورت تغییر در ساخت و ساز برای سرای تجدید را مشخص می سازد :

" چون در اثر فرسودگی پی های تحتانی مغازه های قسمت غربی میدان دروازه دولت....روز چهارشنبه مورخ ۶/۹/۱۳۴۷ قسمتی از مغازه های خود به خود واریز و خراب گردید و بقیه عمارت نیز از لحاظ عدم استحکام احتمال خطر جانی دارد لذا بر حسب دستور جناب آقای شهردار کمسیون فنی با حضور امضا کنندگان زیر تشکیل و محل از نزدیک مورد معاینه قرار گرفت و به شرح زیر اظهار نظر می شود:...."

در سال ۱۳۴۷ شورای عالی شهرسازی کشور تهیه ی طرح جدید جامع شهر اصفهان را بر عهده کنسرسیومی مرکب از مهندسان مشاور ارگانیک و بودئن پاریس می گذارد . در این طرح بنیادین برای رفع معضل محدوده دروازه دولت ایجاد فضای سبز در اطراف این میدان پیشنهاد می گردد . اما در طرح تفصیلی که توسط مهندسان ارگانیک و بدون حضور بودئن با استفاده از کارشناسان ایرانی صورت می گیرد در مورد احداث فضای سبز در غرب میدان تجدید نظر اساسی صورت می پذیرد .

طرح تفصیلی مهندسان مشاور ارگانیک در نود و نهمین جلسه انجمن شهر اصفهان مورخ ۱۲/۲/۱۳۵۳ مطرح و بر پایه طرح جامع ۲۵ ساله شهر و با تایید تمامی نهادهای درگیر به تصویب می رسد و بر پایه آن برای اولین بار شهرداری اصفهان تصمیم به اجرای طرحی جامع و در خور شهر اصفهان به صورت یکپارچه و منحصر به فرد در محدوده فعلی ارگ جهان نما می گیرد و به همین جهت ضمن شروع به خریداری خانه ها و مغازه ها و دیگر ملک های موجود تهیه طرح معماری مجموعه را به فیلیپ جانسون معمار صاحب نام آمریکایی واگذار می کند . مقدمات کار با پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ متوقف گردیده و سالها به فراموشی سپرده می شود.